Utrecht vanuit de lucht goed bekeken

Door Ton van den Berg


Luchtfoto Griftpark. Foto's Rovorm (www.debeeldbank.com)

Goed, dat zeurderige gebrom in de lucht van vliegtuigjes boven de stad afgelopen zomer 2006 begrijpen we nu ook. Want onlangs verschenen maar liefst twee boeken met luchtfoto’s van Utrecht. De fotografen moeten naar elkaar gezwaaid hebben in hun vliegtuigjes boven de stad, niet wetende dat ze beide met hetzelfde bezig waren. We mogen nog blij zijn dat ze niet tegen elkaar zijn opgevlogen.

Gelukkig voor de makers verschillen hun boeken in uitvoering, formaat en prijs waardoor ze zich van elkaar onderscheiden. Belangrijk verschil is bijvoorbeeld dat in ‘De bovenkant van Utrecht’ van Karel Tomeď niet alleen de stad maar ook de provincie Utrecht is vastgelegd op meer dan 200 foto’s. In ‘Utrecht vanuit de Lucht’ van Hans Brons en Paul Deelman voert de stad op 132 foto’s de boventoon en wordt een klein uitvluchtje gemaakt naar omringende buurgemeenten als De Bilt, Maarssen, Nieuwegein en Houten.

Door z’n nadruk op de stad Utrecht te leggen zijn in ‘Utrecht vanuit de Lucht’ ook veel meer gedetailleerde foto’s uit de wijken te zien. Een foto van het Ondiep of het Verdomhoekje brengen de kijker tot in de achtertuin van de huizen. Nou ja, tuin? Het zijn in de meeste gevallen betegelde plaatsjes, zo valt te ontdekken.

Als het om het fotowerk zelf gaat ontlopen de concurrerende fotografen elkaar niet in stijl, kwaliteit en aanpak. In de lucht speuren ze naar opvallende beeldelementen en patronen zoals het lijnenspel van huizen en wegen. En zo bieden ze, naast de vaste onderwerpen zoals de onvermijdelijke Domtoren en andere historische gebouwen, een geheel eigen blik op de stad.

En dat is soms behoorlijk verrassend want Utrecht vanaf de grond kennen we wel, maar vanuit de lucht komt er een ander beeld naar voren. Bijzonder is dat vooral de architectonische samenhang in woonwijken in één klap duidelijk wordt. Dat levert met name in Leidsche Rijn mooie plaatjes op van Karel Tomeď, waarbij opvalt dat er tussen de lange rijen rijk geschakeerde woningen bijna geen enkel stukje groen te ontdekken valt.


Terug naar het feit dat er twee boeken zijn, want ondertussen staat de lezer voor de keuze. Ze allebei kopen is de simpelste oplossing. Maar dat is wel prijzig. ‘Utrecht vanuit de Lucht’ van uitgeverij Rovorm kost de lieve som van 39,90 euro. Daarentegen ligt ‘De bovenkant van Utrecht’ van uitgeverij Scriptum/AD voor slechts 19,90 euro in de boekhandel.

Het verschil in  prijs zit hem vooral in de uitvoering. ‘Utrecht vanuit de Lucht’ is weliswaar twee keer zo duur als zijn concurrent, maar is ook twee keer zo groot en dat maakt het voor het bekijken van luchtfoto’s wel zo prettig. De details, lekker in de tuin van de buren kijken, komen in dit platenboek (de foto’s zijn 34 x 22 cm groot) veel beter tot hun recht. In ‘De bovenkant van Utrecht’ zijn de luchtfoto’s minder spectaculair en adembenemend terwijl ze, zoals gezegd, echt niet in kwaliteit onder doen.

Wat ook zeker scoort bij ‘Utrecht vanuit de Lucht’ is de gedetailleerde informatie bij de foto’s (die heel goed in aparte hoofdstukken met tekst en kleine fotootjes is weergegeven). De tekst is het werk van Kees Visser die hoofd Stedenbouw van de gemeente is geweest. Hij somt allerlei bijzonderheden op zoals de geschiedenis van panden en woonwijken en kent iedere architect die er ooit bij betrokken is geweest. Zo steekt de lezer ook nog wat op.

Maar het zal lastig zijn om ‘De Bovenkant van Utrecht’ te laten liggen in de boekwinkel.  Foto’s van de pont bij Elst en de Loosdrechtse plassen in de wintertijd nemen de lezer mee op een avontuurlijke reis door de provincie die er vanuit de lucht heel aardig uit blijkt te zien.



Inhoud