De avonturen van de legendarische Veermannen

Ton van den Berg


Oudejaarsavond 1959 is het feest op de hoek van de Kraanstraat en Gruttersdijk. De kleine jongen met trompet is Jan Veerman, met alpinopet zijn vader Jan Veerman en rechts in de hoek opa Jan Veerman. De andere muzikanten zijn leden van de familie Van Olderen. (Foto’s familie Veerman)

In de Kraanstraat leerde Jan Veerman (58) op de trompet en de trommel spelen. Niet onlogisch want hij was de zoon van een van de leden van de Veermannen, het legendarische straatorkest in Utrecht.

De overgang van het oude naar het nieuwe jaar werd in de Kraanstraat gevierd met een groot straatfeest. Leden van de Utrechtsche Stads Kapel bliezen, op de hoek met de Gruttersdijk, met hun trompetten en tuba’s het lied ‘Uren, Dagen, Maanden, Jaren’ en na middernacht werd het tijd voor muziek die de aanzet gaf tot de polonaise. ,,We speelden door tot iedereen moe was en naar huis ging.’’

Jan Veerman mocht op de laatste avond van 1959 meeblazen op zijn cornet en andere jaren speelde hij ook wel de trom. Zijn vader Jan en zijn opa Jan waren er ook altijd bij en de andere Veermannen Gerrit en Stoffel. De Utrechtsche Stads Kapel stond daarom ook wel bekend als ‘de Veermannen’, maar dat was pas echt zo nadat de familie Van Olderen de kapel had verlaten om rond 1952 een eigen straatorkest te beginnen. ,,Maar op Oudejaarsavond was iedereen weer bij elkaar om samen te spelen. De hele buurt liep uit en danste op straat. Jaren achter elkaar waren er fotografen van de kranten om verslag te doen.’’

Jan kreeg, net als zijn vader, de liefde voor de muziek met de paplepel ingegoten van opa Jan Veerman. Die was met zijn broers in 1906 oprichter van de Utrechtsche Stads Kapel en daarmee hun brood verdienden met optredens op kermissen, in het circus en gewoon op straat. Tot zijn 16e deelde Jan met opa een slaapkamer in het huisje in de Kraanstraat. Op dezelfde zolder, slechts gescheiden door een bordkartonnen wandje, sliepen ook zijn vader en moeder Riek.

Jan had nog een opa, van moeders kant: Andries Mesu, die een van de laatste vissers in de stadssingel is geweest. Bij de Tolsteegbarrière ving de ex-groenteboer uit Pijlsweerd met een groot kruinet voorntjes. Die bewaarde hij in een tinnen badkuip voor de verkoop aan sportvissers die er dan weer snoekbaars mee hoopten te vangen.

De Kraanstraat was het straatje van de families Van Olderen, Evers, Spitsbaard en Veerman die onderling ook vaak met elkaar getrouwd waren. ,,Iedereen liep bij elkaar naar binnen. De deur stond overal open, maar je klopte altijd wel eerst netjes op de binnendeur voordat je naar binnenging.’’ Mien van Olderen verkocht er voor een paar dubbeltjes vanuit huis, illegaal, beugelflesjes Grolschbier die onder de trap stonden opgesteld. Vooral zomers, als de oudere jongens uit de buurt op straat klaverjas speelden of dorstig waren van het voetbal, was het druk bij Mien.

Er was met zoveel familie in de Kraanstraat ook altijd wel leven in de brouwerij. Ab Evers zorgde iedere zaterdag voor veel kabaal door dronken thuis te komen. Dan had hij de dagopbrengst uit de verkoop van bloemen ‘verzopen’ in de kroeg. ‘Kom naar naar buiten’, riep hij dan, ‘want ik ben lazarus’. En Ab wist dan dat hij een pak slaag kreeg van zijn vrouw Cor, haar zus Riek en nog wat leden van de families Evers en Spitsbaard.

Opa Jan Veerman nam kleinzoon Jan overal mee naartoe. Op zondag was er het vaste rondje, gingen ze naar het graf van oma op de Tweede Algemene Begraafplaats en daarna naar het café van Jo de Groot op de Oudegracht vlakbij de Lange Lauwerstraat. Daar kwam je binnen door een donkerrood veloursgordijn opzij te schuiven: op de toonbank stond een pinda-automaat.

Van opa leerde Jan de beginselen van het spelen op een cornet en het slaan op de trommel. De trompetles werd voorgezet bij ome Gerrit Veerman die dirigent was van het orkest Don Bosco in de Hoogstraat. Maar de drums was voor Jan het mooiste. Vier jaar oud, met de trommel voor zijn buik hangend, speelde hij mee met de stadskapel als ze terugkwamen van hun zaterdagse ronde door de Vogelenbuurt. ,,Stiekem maakten ze wel eens een tempowisseling, maar ik volgde gewoon. En dan zei Stoffel, de jongste broer van mijn opa: ‘Wel gvd, dat jochie, hij heeft ’t helemaal in z’n flikker’.’’

[voetnoot]Kwamen de Veermannen bij u in de straat optreden? Welke herinneringen bewaart u aan de stadskapel. Schrijf het op in een brief ( p/a Stadsjeugd, postbus 500, 3990 DM Houten) of in een e-mail (un.onderons@ad.nl).



Inhoud